SỬ DỤNG PHẦN MỀM VILOET HỖ TRỢ ĐỂ GIẢNG DẠY
VỀ CÁC BÀI TOÁN QUỸ TÍCH TRONG HÌNH HỌC LỚP 9

Bùi Đình Toàn
Tổ trưởng CM trường THCS Thắng Tượng - Thạch Hà - Hà Tĩnh
1. Đặt vấn đề:
Năm học 2008-2009 được chọn là năm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào nhà trường trên cả hai phương diện là hỗ trợ công tác quả lý trường học và đặc biệt là công tác giảng dạy. Lý luận dạy học và thực tiễn đã chỉ ra rằng thiết bị dạy học (TBDH) là một trong sáu thành tố của quá trình dạy học (...). Song song với việc đổi mới chương trình SGK và phương pháp dạy học thì TBDH ngày càng đổi mới mạnh mẽ. TBDH không chỉ được sử dụng trong khuôn khổ chật hẹp như trước đây, chủ yếu là minh hoạ, mà ngày càng đóng vai trò là công cụ quan trọng trong hoạt động nhận thức của học sinh. nhiều giáo viên hiện nay đã nhận định "nếu dạy học mà không có TBDH thì đổi mới phương pháp dạy học sẽ thất bại" .
Ở trường THCS, Hình học là một môn học có tính trừu tượng cao, có những dạng toán khó trong đó phải kể đến dạng toán "quỹ tích". Chính vì thế bên cạnh trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản cần phải hình thành cho các em những cách thức sơ khai cần thiết để tiếp cận và từng bước giải loại toán này. Là người dạy học chắc ai cũng biết V.I.Lênin khẳng định: "con đường nhận thức là đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng". Cái trực quan mà Lênin nói ở đây không phải là trực quan thông thường mà phải là "trực quan sinh động".
Hiện nay, ở các trường (nhất là các trường ở nông thôn) tỉ lệ học sinh học kém toán rất cao. Trong đó phần lớn các em ngại học phân môn Hình học đặc biệt là dạng toán quỹ tích. Dạng toán này được đưa vào các lớp cuối cấp THCS với thời lượng không nhiều lắm nhưng nó lại có mặt khá nhiều trong các đề thi học sinh giỏi các các cấp. Toán quỹ tích không những khó học đối với học sinh mà còn khó dạy đối với giáo viên vì các dụng cụ trực quan hỗ trợ giảng dạy hầu như không có mà các dụng cụ thủ công tự tạo của giáo viên thì lại thiếu chính xác, thiếu thẫm mỹ, thao tác khó khăn, thậm chí nhiều khi mâu thuẫn với lý thuyết làm mất lòng tin của học sinh. Do đó mà nhiều khi các em ngộ nhận trong giải toán.
Về thực chất quỹ tích của một điểm có tính chất nào đó là cái "vết" nó tạo nên trong quá trính chuyển động mà hình vẽ của giáo viên trên bảng lại là "hình chết" nên khó hướng cho học sinh tưởng tượng hay dự đoán ra quỹ tích.
Hiện tại, một số trường THCS trong huyện đã được trang bị phòng máy vi tính nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao. Có không nhiều những trường sử dụng công nghệ thông tin nói chung và máy tính nói riêng như một đồ dùng dạy học. Mấy năm trước đây tôi được tiếp xúc với phần mềm dạy học Violet của người việt có giao diện thân thiện, mang tính sư phạm cao và tương đối dễ sử dụng. Trong bộ phần mềm này có môđun lập trình mô phỏng cho phép trình bày các bài toán quỹ tích cũng như dựng hình giúp giáo viên dễ dàng trong quá trình giảng dạy và mang lại những hiệu quả không ngờ tới. Chính vì thế tôi đã sử dụng phần mềm này để mô phỏng một số bài toán quỹ tích nhằm hỗ trợ vào bài giảng "cung chứa góc" - Hình học 9 - Tập 2.
2. Một số minh hoạ trong bài giảng.
Bài toán 1:
Cho đoạn thẳng AB cố định, tìm quỹ tích (tập hợp) các điểm M nằm trong mặt phẳng sao cho = 900.
Cách làm:
Đầu tiên GV hướng dẫn học sinh vẽ một số vị trí của điểm M. chẳng hạn: M1, M2, M3 ... như bên.
Ta được hình vẽ như sau:
Sau đó GV đặt câu hỏi:
C1: Em có nhận xét gì về các vị trí của điểm M (chúng thẳng hàng hay không)?
TL: Chúng không thẳng hàng.
C2: Các vị trí của M có thể nằm trên đường thẳng hay đường tròn?
TL: M có thể nằm trên đường tròn.
C3: M cách đều điểm nào?









GV Có thể gợi ý (nếu HS không trả lời được): M có cách đều trung điểm O của AB không?
Rồi yêu cầu học sinh nối O với các vị trí của M.
C4: So sánh các đoạn thẳng vừa vẽ?
TL: Chúng bằng nhau vì đều bằng một nữa cạnh huyền AB.
Vậy điểm M nằm trên đường nào?
TL: M nằm trên đường tròn
(đường tròn đường kính AB